EkoYapı Dergisi - Ekolojik Yapılar ve Yerleşim Dergisi

Alışveriş Son 100 Yılda Nasıl Değişti? Perakendenin Gelişimine Bir Bakış

Alışveriş merkezini ziyaret etmenin nasıl bir his olduğunu hatırlıyor musunuz? Bir park yeri için mücadele ediyor, alışveriş merkezi haritasında mağazaların yerini buluyor, mağazadan mağazaya yürüyor, yemek alanında bir sandviç alıyor ve sonra şişkin alışveriş torbalarından memnun olarak eve dönüyorsunuz.

Şimdi, işler biraz farklı görünüyor. Alışveriş merkezleri hala var olsa da, COVID-19 pandemisi ve sosyal mesafe önlemleri perakendecileri uyum sağlamaya zorlayarak teslimat ve kaldırıma teslim alma konusunda daha da büyük bir baskıya neden oldu. Bu, birçok perakendecinin çevrimiçi alışveriş nedeniyle, halihazırda karşı karşıya olduğu düşüşü hızlandırdı. Örneğin, Amazon artık ABD'de çevrimiçi olarak satın alınan veya satılan tüm perakende ürünlerin üçte birinden fazlasının trafiğini gerçekleştiriyor.

Alışveriş Merkezlerinin Nasıl Değişiyor?

Perakende büyük ölçüde değişti. Müşteriler için alışveriş deneyimini şekillendiren bazı değişkenlere bakalım. Bu değişkenler, alışveriş merkezi sahipleri, geliştiriciler, mağaza sahipleri ve alışveriş yapanlar dahil olmak üzere, birçok insan grubunu etkidi. Geleneksel alışveriş merkezlerininin, büyük mağazalarını, cadde benzeri ortamlara sahip outlet alışveriş merkezlerini, çevrimiçi alışveriş baskılarını, gelişmiş yemek salonlarını ve alışveriş merkezlerinin karma kullanım alanlarına dönüşümünü keşfedeceğiz. Belki de en önemlisi, bir alışveriş merkezinin yeniden geliştirilmesinde nasıl gezinileceğine dair bir bakış açısı sağlayacağız.

İşte perakende sektörünün nasıl değiştiğine ve muhtemelen nereye gideceğine kısa bir bakış.

Parekendecilik Gelecekte Nasıl Olucak
Ohio'daki Lyons Ridge Drive boyunca Dayton Mall alanı gelişiminin görünümünün bir sunumu

Perakende formatı nasıl değişti?

Alışveriş merkezi nereden çıktı? İlk kapalı alışveriş merkezi, 1950'lerde Minneapolis'in dışındaki ABD banliyölerinde Southdale Center ismiyle ortaya çıktı. O zamandan beri, bu perakende formatı sonraki yıllarda popülaritesini artırdı.

Alışveriş Merkezleri Tarihi
Southdale Center

Kapalı alışveriş merkezlerinde, genellikle çok katlı mağazalar, daha küçük dükkanlar ve ayrıca bir yemek alanı bulunur. Yıllar geçtikçe, alışveriş merkezleri perakende deneyimine her türlü diğer eğlence unsurlarını enjekte etti. Ardından, alışveriş merkezleri aileler, gençler ve hatta turistler için varış noktaları haline geldiler. Mississauga’de 1989'da açılan Erin Mills Şehir Merkezi, bir zamanlar güzel fıskiyeler, mini golf, oyun salonu, sinema salonu ve büyük bir saat kulesiyle övünüyordu. Alışveriş merkezi, insanların ürün satın alabilecekleri, aynı zamanda başkalarıyla etkileşime girebilecekleri ve kültürel etkinlikler deneyimleyebilecekleri bir tür topluluk merkezi işlevi gördüğü için, bir aile alışveriş merkezinde neredeyse bütün bir günü geçirebilirdi.

Alışveriş merkezleri, bir kasabaya veya mahalleye bir düzeyde heyecan getiren merkezlerdi.  Hatta buna bir örnek olarak, Netflix izleyicileri Stranger Things'in 3. Sezonunda, Indiana kasabasının merkezi haline gelen yeni kurgusal Starcourt Alışveriş Merkezi'ni görebilirler.

Sonunda şirketler, bir otoparkın ortasında yer alan, büyük ve bağımsız yapıları içeren kutu alışveriş deneyimini tanıtarak farklı bir mağaza formatı denemeye çalıştılar. Bu mağazalar daha fazla alışveriş alanı sağlar ve müşterilere daha geniş bir ürün yelpazesi sunar. Çoğu müşteri bu büyük mağazalara araba ile erişir. Sonuçta  perakendeciler arasında iç bağlantıların olmaması, insanların mağazalar arasında yürümesi veya araba kullanması gerektiği anlamına gelir.

Son on yılda, daha fazla değişiklik gördük. İnşaat mühendisliği çalışmalarının gerçekleştirildiği Toronto yakınlarındaki Vaughan Mills alışveriş merkezi, yeni bir alışveriş tarzı getirdi. Vaughan Mills, vitrinlerin özel küçük “sokaklara” baktığı büyük kutu deneyimine bir dış mekân öğesi ekledi. Bu, dış mekân deneyimi, insanların banliyölerde olsalar bile, yoğun bir kentsel alanda alışveriş yapıyormuş gibi hissettikleri sokak benzeri bir ortam sağlar.

Alışveriş Merkezleri ve Kullanıcı Deneyimi
Alışveriş merkezleri kalabalığın gelmesini nasıl sağlayabilir? Bu günlerde, her şey benzersiz deneyimlerle ilgili.

Şimdi Perakende Manzarasının Karşı Karşıya Olduğu Baskılar

Perakende sektörü bugünlerde nasıl görünüyor? Eh, çevrimiçi alışveriş deneyimi bazı şeyleri değiştirdi. Yakın tarihli bir CouponFollow Millennial Shopping Report'a göre, ABD merkezli Y kuşağı, fiziksel mağazalardan daha fazla çevrimiçi alışveriş yapıyor. Geleceğe baktığımızda, genç Y kuşağının çevrimiçi alışveriş yapma olasılığı yaşlılara göre daha fazla. “Alışveriş merkezi sıçanı” kavramının nesli tükeniyor gibi görünüyor.

İnsanların çevrimiçi olarak satın aldığı ürünleri stoklamak için banliyö bölgelerinde büyük depolar ortaya çıkmaya başladı. Bazı durumlarda, alışveriş merkezlerinin şu anda boş olan ana mağazaları, çevrimiçi perakendeciler için depo haline getirilmek üzere yeniden kullanılıyor. Müşteriler, elektronik, giyim, bakkaliye ve ev eşyalarını kapılarına teslim ettikleri için rahatlığa öncelik veriyor.

Bu baskılar, geleneksel alışveriş merkezlerini yenilik yapmaya itiyor. Alışveriş merkezleri, insanların bir şeyler deneyimleyebileceği ilgi çekici yerler ve kültürel noktalar haline geliyor. Bu, bir alışveriş merkezinin topluluk merkezi olarak orijinal vizyonunu hatırlatıyor. Bu günlerde, ziyaretçiler sadece pasif bir şekilde alışveriş yapmak yerine, çeşitli restoranlarda buluşabilir veya çeşitli eğlence seçeneklerine katılabilirler.

Çok Fonksiyonlu Alışveriş Merkezleri
iFLY Indoor Skydiving tesislerinde tasarım, cam silindir rüzgar tüneli ve perakende alanı boyunca kavisli hatlar dahil olmak üzere deneyimle ilgilidir.

AVM iç mekânlarına gelince, bazı değişiklikler fark ediliyor. Bu değişiklikler mimarlar ile tartışılıyor. Stephanie Tyrpak'ın alışveriş merkezlerinin iç mekanlarını, günümüzün alışverişçilerinde daha çekici hale getirmek için nasıl yeniden tasarlayabilecekleri konusunda bazı iyi fikirleri var; buna daha eğlenceli bir deneyim yaratmak için salonda dolanan bir patika oluşturmak, makerspace'ler için bir alan sağlamak, kiosklar oluşturmak ve pop-up kafeleri teşvik etmek de dahildir.

Alışveriş merkezlerinde yemek deneyimi de geliştirildi. Alışveriş merkezlerinde yemek alanları yerine yemek salonları, yani çeşitli yemek seçenekleri ve sosyalleşme için benzersiz fırsatlar sunan daha lüks mekanlar yer almaya başlıyor. Mississauga'daki Square One'daki Food District, zanaatkar tüccarlar, temalı etkinlikler, yemek kursları ve örnekleri, ödüller, bir DJ ve bir gece pazarı ile ziyaretçileri cezbeder.

Karma Kullanımlı Sürdürülebilir Alışveriş Merkezleri
Aurora, Illinois'deki Fox Valley Alışveriş Merkezi'ndeki Center Park.

Daha önce de belirttiğimiz gibi, COVID-19 pandemisinin alışveriş deneyimini ve perakende alanlarını nasıl etkilediğini görmek büyüleyici olacak. Müşterilerin malları teslim almalarının ana yolu çevrimiçi teslimat mı olacak? Perakendeciler, özellikle pandemi sırasında güçlü çevrimiçi satışlar yaşadılarsa, tüm iş modellerini yeniden gözden geçirecekler mi? İçeridekiler, pandeminin büyük olasılıkla perakende iflaslarını hızlandıracağını kaydetti. Geliştiriciler, çevrimiçi satışlara geçiş nedeniyle perakende kiracılarını kaybederse, bu alanları başka amaçlar için kullanmak ve farklı ihtiyaçları karşılamak için arayacaklardır.

Perakendenin Geleceği

Peki, sırada ne var? Gelecekte alışverişten ne bekleyebiliriz?

Alışverişin toplumsal kamusal alanın önemli bir parçası olarak işlev göreceğine inanıyoruz. Geliştiriciler, alışveriş merkezlerine konut bileşenleri, yaya dostu yollar ve parklar eklemek için güçlü bir baskı yapıyor; eski, kapalı alışveriş merkezi biçimini canlandırıyor ve bu alanları karma kullanımlı alanlara dönüştürüyorlar. Urban Places ekibinden (alışveriş merkezlerinin yeniden geliştirilmesi de dahil olmak üzere önde gelen banliyö güçlendirmelerine odaklanan ekip) Jason Beske'nin Perakende Merkezlerini Yeniden Amaçlandırma raporunda belirttiği gibi, başarılı bir alışveriş merkezi yeniden geliştirme projesi, genellikle bir topluluğa önemli ekonomik ve sosyal faydalar sağlar.

QuadReal Property Group ile iş birliği içinde Toronto'daki tarihi Cloverdale Mall ile yapılan  çalışma, bu konsepte güzel bir örnek teşkil ediyor. Cloverdale, çok nesilli konutlar, restoranlar, spor tesisleri, dört mevsim park alanı, sanat ve kültür programları ve insanların ihtiyaç duyduğu günlük olanaklara hitap eden perakende seçenekleriyle büyük bir canlı/çalışma/oyun topluluğu haline gelecek. Yeni karma kullanımlı kentsel topluluk, sitenin 63 yıllık tarihini onurlandırmak için Cloverdale adını koruyacak.

Bazı mimarlar, Ohio'daki Dayton Mall Area Master Plan projesine benzer düşünceyi getirdiler. Ekip, alışveriş merkezini iki kilometrekarelik araba odaklı geliştirmenin çevrelediği Dayton Mall alanını yürünebilir, ekonomik olarak rekabetçi bir kentsel köye dönüştürebilecek bir plan oluşturdu.

Ayrıca, 1950'lerden beri var olan Vancouver'da bir köşe taşı alışveriş merkezi olan Oakridge Center'da mimarlar tarafından yapılan çalışmalardan da etkilendik. Önümüzdeki on yıl içinde, Oakridge Center, perakende boyutunu ikiye katlayacak ve mahallede bir dizi konut binasını ağırlayacak. Bu alışveriş merkezinde çocuk oyun alanları, toplum merkezi ve milyonlarca metrekarelik yerleşim alanı olacak.

Son bir örnek olarak, geçmişte perakende binaları barındırması beklenen parsellerin yerine konut birimleri, depolama tesisleri veya destekli yaşam bileşenleri ekleyerek, çeşitli mülkleri yeniden geliştirmek için tarihsel olarak büyük bir kutu perakendecisi olarak bilinen SmartCentres ile birlikte çalışılıyor.

Alışveriş Merkezlerinin Gelecekteki Tasarımı
Önümüzdeki on yılda, Vancouver'daki Oakridge Center perakende boyutunu ikiye katlayacak ve mahallede bir dizi konut binasını ağırlayacak.

Alışveriş Merkezinin Yeniden Yapılanmasını Hayata Geçirmek

Bir alışveriş merkezi geliştirme projesine başlarken aklınızda bulundurmanız gereken birkaç önemli unsur vardır. Bu projeleri nasıl hızlı bir şekilde başlatabilirsiniz? Peki, aşağıdakileri göz önünde bulundurarak gerekli özeni gösterdiğinizden emin olmanız gerekir:

 Uygun katılım: Topluluğun ihtiyaçlarını anlamak için yerel seçilmiş yetkilileriniz, halk üyeleri ve diğer tüm paydaşların katılımını sağlamak hayati önem taşır. Bir alanı yeniden tasarlamayı düşünüyorsanız, bu bilgi çok önemlidir.
Mevzuatla ilgili hususlar: Arazi kullanımının değişmesiyle ilgili mevzuata ilişkin engelleri ve planlama zorluklarını anlamanız gerekir.

 Mevcut kiracı yer değiştirmeleri: Geliştiricilerin bir alışveriş merkezinin mevcut kiracıları hakkında tartışmaları gerekir. Bu kiracılar yeni toplumun vizyonuna uyuyor mu? Bu kiracılardan bazılarının yeniden yerleştirilmesi gerekiyor mu?

Altyapı ve hizmet kısıtlamaları: Alışveriş merkezinin yaşı da bir faktördür. Yeniden tasarlanan alanın taleplerini karşılamak için muhtemelen su, fırtına ve sıhhi tesisatla ilgili kapasite zorluklarınız olacaktır. Bu zorlukların ele alınması ve maliyet açısından değerlendirilmesi gerekir. Yükseltme gerektirebilecek eskiyen altyapının yanı sıra, gereksinimler yıllar içinde değiştiğinden, muhtemelen dayanıklılık planlamasıyla ilgili değişiklikler yapmanız gerekecektir.

Yasal anket değerlendirmeleri: Çoğu zaman, geliştiricilerin, planlanan kullanım çeşitliliğini karşılamak için alışveriş merkezi mülklerini bir dizi daha küçük mülke ayırması gerekir. Bu, daha fazla onay sürecine ve gelecekteki geliştirme mülkleri arasında eski altyapıyı çözme ihtiyacına yol açacaktır.

Ulaşım sistemleri: Alanınızı konut pazarı için yeniden tasarlarken, ulaşım sistemleri söz konusu olduğunda, mümkün olan en iyi şekilde geleceğe hazır olmalısınız. Transit odaklı bir geliştirme oluşturmak için güvenilir bağlantıları birleştirebilir misiniz? İnsanlara yürüme, bisiklete binme, toplu taşıma erişimi ve park etme seçenekleri sunuyor musunuz? Otonom araçlar vizyonunuzda nasıl rol oynayabilir? Tasarımınız, gelişen belediye park yönergelerinden yararlanmak için yeterli esnekliği sağlayacak mı?

Perakende Muhtemelen Her Zaman Var Olacak

Sonunda, işlerin değiştiği bir gerçektir. Alışveriş merkezleri, muhtemelen gençken yaşadıklarınızdan farklı görünüyor. Ancak geleceğin neler getirebileceğini düşünmek heyecan verici. İnsanlar her zaman bir şeyler satın alacak, ama biz bunu farklı şekillerde yapacağız. Perakende sektöründeki bir sonraki değişikliğe hazırlanmanın zamanı geldi.


Yorum yaz...

Teşekkür ederiz. Yorumunuz onaylandıktan sonra yayınlanacaktır.
Üzgünüm. Yorumunuz gönderilemedi. Lütfen tekrar deneyin.
  • (Yayınlanmayacak)