EkoYapı Dergisi - Ekolojik Yapılar ve Yerleşim Dergisi

Geçmişten Günümüze Rusya Mimarisi

Rusya'nın zengin kültürel tarihi hakkında daha fazla bilgi edinmek için tek yapmanız gereken etrafa bakmak. Özel soğan kubbelerden çatılardan kırmızı tuğlalı kremlinlere kadar Rus mimarisi, ulusun geçmişi hakkında binlerce hikâye anlatıyor.

Rus mimarisi, Batı'da hala nispeten bilinmiyor. Çoğu gezgin Moskova'daki Kremlin'e veya Rusya’dayken St. Petersburg'daki St. Isaacs Katedrali’ne akın ediyor. Bununla birlikte, Rusya'nın büyük şehirlerinin simgeleri, ülkenin zengin tarihinin yüzeyini çizmeye bile başlamadı.

Rusya Mimarisi

Çinili kopulalardan barok şaheserlere kadar, Rus mimarisi kendine özgüdür ve anında tanınır. Rusya'nın kara kütlesine çok benzeyen birçok tarihsel etki ve zanaat biçimi inanılmaz derecede geniş ve çeşitlidir. Rusya mimarisi, ulusun asırlık hikayesini yansıtır. Bu binalar, simge yapılar, küçük kasabalar veya şehirler yalnızca Rusya'nın kökenlerini yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda ulusun kültürünü, kişiliğini ve imparatorluk köklerini de hayata geçirir.

Aşağıdaki Rus mimarisi zaman çizelgesi aracılığıyla, Rusya genelinde çeşitli ve görkemli mimari tarzların gelişimini daha iyi anlamak mümkündür.

Kiev Rus Döneminde Rus mimarisi (988 – 1230)

Kiev'deki Tithes Kilisesi, taştan inşa edilen ilk kilise binası oldu. İlk olan bu kilise, Bizans tarzında freskler ve mozaiklerle süslendi. Bu erken dönem mimarisinin diğer örnekleri Veliky Novgorod'daki Ayasofya Katedrali'nde ve Doğuş Katedrali Suzdal'da görülebilir.

Rusya Mimarlık Tarihi

Erken Moskova Döneminde Rus mimarisi (1230 – 1530)

1230'dan itibaren Moğollar Rusya'yı ağır bir şekilde yağmaladılar, öyle ki Rusya sonraki beş yüz yıl boyunca taştan binalar inşa edemedi. Bunun yanı sıra, işgal sırasında Novgorod ve Pskov'a dokunulmadan bırakıldı. Bu nedenle Rusya'daki en iyi orta çağ kiliselerinden bazıları korunabildi.

Rusya Haritası
Trinity Katedrali, Pskov (1682-1699)

Bu kasabalar, 1373 yılında inşa edilen ve yüksek eğimli çatıları, zarif oymaları ve orta çağ fresklerini sergileyen Illyina Caddesi'ndeki Kurtarıcı gibi, kiliselere ev sahipliği yapmaktadır. Alternatif olarak, kasabaların yanı sıra, Pskov bindirmeli kemerler ve çan kuleleri gibi benzersiz unsurları korumuştur. Bu tasarım stili, Pskov Masonları tarafından Moskova'ya tanıtıldı. Aynı zaman bu tasarım, Moskova Kremlin Biriktirme Kilisesi de dahil olmak üzere, 15. yüzyılın birçok binasında görülebilir.

Mimarlık ve Kilise Örnekleri
Moskova Kremlin'in Biriktirme Kilisesi (1484-1486)

Kitai Gorod ve Kremlin gibi surlar da dahil olmak üzere; bu döneme ait diğer örnekler arasında Büyük İvan Çan Kulesi, Moskova Kremlin'deki Spasskaya Kulesi ve Yuryev Polsky'deki Saint George Katedrali sayılabilir.

Rusya Manastır Örnekleri
Pechersky Yükseliş Manastırı, Nizhny Novgorod (1328)

14. yüzyılda kurulan Pechersky Yükseliş Manastırı. Bu manastır Suzdal Prensliği ile Nizhny Novgorod'un manevi ve dini merkezi oldu. Kırmızı tuğla bir duvarla çevrili manastır, geleneksel bir Rus Kremlinini andırıyor.

Orta Moskova Döneminde Rus Mimarisi (1530 – 1630)

1500'lerde önemli bir gelişme, çadır çatıların tuğla mimarisine girmesiydi. Bu tasarımın, tasarımın ahşap sahalar ve kulübelerde kar birikmesini önlemede başarılı olduğu için kuzey Rusya'da ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Rusya'da Kiliselerin Tarihi
Yükseliş Kilisesi Kolomenskoe, Moskova (1528)

Kolomenskoe'deki Yükseliş Kilisesi, inşa edilen ilk çadır tuğla kiliselerden biridir. Diğer Ortodoks ülkelerde bulunmayan bu üslubun benzersizliğinin, Ruslar’ın Bizans etkisinden ayrılma arzusunun bir göstergesi olduğu ileri sürülmektedir. Bu mimarinin bazı önemli örnekleri, Kolomenskoye'deki Vaftizci Yahya Kilisesi'nde ve Kızıl Meydan'da 1561'de inşa edilen ünlü Aziz Basil Katedrali'nde bulunabilir.

Geç Moskova Döneminde Rus mimarisi (1630 – 1712)

Mali yıkım zamanlarında, kilise ve devlet iflas etti ve büyük inşaat işlerini finanse edemedi. Bu süre zarfında, Yaroslavl'daki varlıklı tüccarlar devreye girdi ve genellikle çan kuleleri ile koridorlarla çevrili beş kubbesi olan birçok büyük katedral tarzı kilise inşa etti.

Geç Moskova Dönemi Mimarisi
İlyas Peygamber Kilisesi, Yaroslavl (1647-1650)

Bunlar, asimetrik binalar olarak başladı. Tam olarak simetrik hale gelmeden önce İlyas Peygamber Kilisesi'nde görüldüğü gibi, kubbelerin boyutlarında binaların kendisinden daha uzun bir artış oldu. Ayrıca bu kilise, Volga'daki Chrysostom John Kilisesi'ndeki gibi karmaşık çinilerle süslenmişti. Bu savurganlık, Yaroslavl'ın en büyük kilisesi olarak bilinen, on beş kubbe ve yüzlerce freskten oluşan Vaftizci Yahya Kilisesi'nde doruğa ulaştı. Yapının kendisi zarif oyma motifler ve çinilerle sarılmıştı.

Rusya Kilise Tasarımı
Vaftizci Yahya Kilisesi (1671-1687)

Bu süre boyunca, çadır yapısı hala tercih edildi. Bu mimarinin zirvesi Uglich'teki Göğe Kabul Kilisesi’ydi (1627). Ancak, çadır stili, “kanonik olmayan” olduklarını ilan eden Nikon tarafından hızla yasaklandı. Bu yasağın ardından Nero Gölü üzerindeki Rostov Kremlin gibi dini yapılarda artış oldu.

Eski Rus Evleri
Rostov Kremlin (1670-1683)

Çadır yapısının yasaklanmasından sonra, muskovitler sivri uçlu tasarımlarını “kokshniki” olarak bilinen sıra sıra bindirmeli kemerlerle değiştirdiler. Bu mimari, 17. yüzyıl Moskova stilini karakterize etti. Bu, Kızıl Meydan'daki Kazan Katedrali'nde örneklenmiştir. Bu gösterişli üslupların özü, Kitai Gorod'daki, ancak Stalin tarafından tahrip edilen St. Nicholas Kilisesi'nde görülebilir.

Rus Evlerinin Özellikleri
Kızıl Meydan'daki Kazan Katedrali, 1633- 1636 arasında inşa edildi

Yavaş yavaş, Rus mimarisi Polonya ve Ukrayna baroklarından etkilenmeye başladı. Böylelikle, Moskova yakınlarında Naryshkin Barok stilinin geldiği Naryshkin ailesine ait sitelerde küçük şapeller inşa edildi. Lykovo'daki (1696) Trinity Kilisesi o kadar süslenmiştir ki, bir duvar işinden ziyade, neredeyse bir mücevher gibi görünmektedir.

Geleneksel Rus Evleri
Nizhny Novgorod'daki Doğuş Kilisesi (1703)

Tarz büyüdükçe, kanonik, mimarinin yerini aldı. Nizhny Novgorod'daki Barok kiliseleri ile Doğuş Kilisesi gibi binaların inşası, tüccarlar tarafından gelen sponsorluklarla finanse edilerek bölge genelinde ilgi gördü. Bu yardım, Solvychegodsk'taki Sunum Katedrali'nin (1693) inşa edildiği uzak tundraya kadar uzandı.

İmparatorluk Rusya’sı Döneminde Rus mimarisi (1712-1917)

Başlangıçta bir manastırın merkezi kilisesi olması amaçlanan Smolny Katedrali'nin çarpıcı mavi-beyaz binası, şüphesiz Rusya'nın mimari şaheserlerinden biridir. Kışlık Saray'ı, Puşkin'deki Catherine Sarayı'nı, Peterhof'taki Büyük Saray'ı ve St. Petersburg'daki diğer birçok önemli simgeyi de yaratan İtalyan mimar Francesco Bartolomeo Rastrelli tarafından tasarlandı. Smolny Manastırı, katedral veya “sobor”dan oluşur. Aynı zamanda bu manastır, onu çevreleyen güzel bir kompleks, zemin üzerinde yükselen altın kaplama haçlarla tepesindeki soğan kubbelere sahiptir.

Rusya Tarihi ve Mimarlık
St Petersburg'daki Smolny Katedrali (1764)

İmparatorluk Rusya'sı boyunca, Rusya'nın 1. Peter tarafından tercih edilen çeşitli barok stilleri şehre egemen oldu. Peter ve Paul Katedrali ile Menshikov Sarayı'nın inşaatı bu Petrin Barok tarzına atfedilebilir. Ancak, Anna ve Elizabeth Petrovna'nın saltanatı sırasında, Bartolomeo Rastrelli'nin daha lüks bir barok tarzına geçiş oldu. Bu, Kışlık Saray ve Catherine Sarayı'nda görülebilir.

Mimarlık Tarihi ve Yapılar
St Petersburg'daki Kış Sarayı (1754)

Büyük Catherine, Alexander Sarayı ve Alexander Nevsky Lavra'nın Trinity Katedrali gibi etkileyici monolitler inşa etmek için, İtalya ve İskoçya'dan büyük ölçüde neoklasik mimarları görevlendirdi. Catherine, ayrıca Moskova'da Vasily Bazhenov ve Matvei Kazakov tarafından tanıtılan gotik canlanma stilini de memnuniyetle karşıladı.

Rusya'nın Kent Planı
Alexander Nevsky Lavra, St Petersburg'da (1713)

İmparatorluk üslubu, Rusya'dan I. Alexandra tarafından ön plana çıkarıldı ve saltanatı boyunca bu üslupla tanındı. Bu tarz, Kazan Katedrali, Amirallik Binası, Bolşoy Tiyatrosu ve Saint Petersburg'daki Narva Triumphal Gats'ta görülebilir . Moskova'yı kasıp kavuran 1812 yangını sonucunda birçok ev imparatorluk tarzında yeniden inşa edilmiş ve onun saltanatı sırasında hakimiyetini artırmıştır.

Rusya'da Tiyatro Örnekleri
Moskova'daki Bolşoy Tiyatrosu (1776)

1830'dan itibaren Nicholas, mimaride düzenlemeyi serbest bıraktı ve böylece erken eklektizmi tanıtyı. Kurtarıcı İsa Katedrali, Konstantin Ton'un bu dönemde egemen olan üslubunun bir yansımasıdır.

Rusya Katedral Örnekleri
Kurtarıcı İsa Katedrali (1832 – 1883)

II. Aleksandr ve III. Aleksandr, kiliselerde Rus Bizans canlanışının meraklılarıydı. Bundan dolayı halka Rus canlanma mimarisi kültürünü teşvik ettiler. Art Nouveau, 1895'ten 1905'e kadar, Moskova'da 1. Dünya Savaşı'nın başlangıcına kadar, aktifti. Buradan başlayan mimari üslup, Rus neoklasik canlanmasında bir değişikliğin de yolunu açtı.

Devrim Sonrası Dönemde Rus Mimarisi (1917 – 1932)

Devrim sonrası en etkili canlandırma çalışması biçimcilikti. Bu üslup, cam odaları çevreleyen ve yükselen bir spiral içeren Üçüncü Enternasyonal Kulesi ile örneklenmiştir. Yapı inşa edilmemiş olmasına rağmen, Rusya'da yeni bir konstrüktivist mimari dalgasına ilham verdi. Bunun yanı sıra, bu yapı şu anda Moskova silüetine 160 metre uzanan Shukhov Kulesi'nin tamamlanmasına yol açtı. Bir zamanlar fütürist kalıntıların olduğu bir ülkede, Moskova'nın Shukhov Radyo Kulesi tek başına duruyor ve neredeyse her şeyden daha uzun gözüküyordu. Efsanevi mühendis Vladimir Shukhov tarafından tasarlanan çelik kafes örgülü, 50 katlı konik bir yapı, “Sovyet Eyfel” olarak da biliniyordu. Bu kule, dev bir katlanabilir teleskop gibi görünüyor, Dr. Seuss'un fantastik vizyonları ile Malevich'in geometrisinin avangartlığı arasında bir geçiş sağlıyordu.

Rusya'da Kule Örnekleri
Moskova'daki Shukhov Kulesi (1922)

Bu dönemde şehirlerin toplu olarak yeniden inşasına yönelik bir hareket vardı. Bu hareket, Moskova'nın yeni Sovyet başkenti olarak yeniden inşası ile görevlendirilen Mossovet Mimari Atölyesi'nin kurulmasıyla kolaylaştırıldı. Petrograd ve diğer büyük şehirler de aynı şeyi yaparken; şehir manzaralarının planlanması ve uygulanması ile daha geniş yollar, büyük kamu binaları ve toplu konut inşaatında artış görüldü. Bu değişiklikleri gören mimarlar, kentsel planlama çerçevesini elden geçirdi. Bu dönemin en ünlü inşaatı Alexey Shchusev'in Lenin'in Mozolesi'dir. Aslen ahşaptan inşa edilmiş olan bu yapı, 1930'da kırmızı ve siyah labradorit taşından yeniden inşa edilmiştir.

1920'lerden itibaren, kültürel yaşam mimariyi büyük ölçüde etkiledi. Yeni Mimarlar Derneği (Asnova) gibi birlikler, sanatsal ve heykelsi binalar yaratmak için mimari ve yaratıcı sanatların kaynaşmasını teşvik etti. Şu anda mimarideki diğer devrimler, İşçi Kulübü ve Kültür Sarayı gibi kamu binalarında yapılan değişiklikleri içeriyordu. Örneğin, Zuev Kulübü (1927-1929) yaşananları özetleyen büyük ve endüstriyel motifleri içeriyordu.

Savaş Sonrası Sovyetler Birliği Döneminde Rus mimarisi (1930 – 1970)

Stalinist mimari patlama yaşıyordu. Bugün dahi, ülke geneline baktığınızda güçlü bir Stalinist mimari mirasını görebilirsiniz.

Rusya'da Gezilecek Yerler
Tipik Stalinka Binası (1933-1960)

Dünya Savaşı'ndan kaynaklanan yıkımın bir sonucu olarak, yıkılan yapıların yeniden inşasına da güçlü bir şekilde odaklanıldı. Bu, “Yedi Kız Kardeş” olarak bilinen yedi yüksek binanın komisyonunu içeriyordu. Rusya'nın ikinci dünya savaşında kazandığı zaferin ardından Stalin, başkent Moskova'ya bir turizm akışı olacağını öngördü. Onun için büyüyen endişe, insanların şehrini diğer büyük metropollerle karşılaştırması ve gökdelenlerin eksikliğini çabucak fark etmesiydi. Sonuç olarak, 1947'de hepsi aynı Stalinist tarzda olan yedi bina dikmek için bir kararname çıkardı. Bugün, bu binalar şu şekilde bilinmektedir: Moskova Devlet Üniversitesi, Hotel Ukraina, Dışişleri Bakanlığı binası, Leningradskaya Oteli, Kudrinskaya Meydan Binası ve Red Gates İdari Binası. Bu barok ve gotik binalar 1953'te tamamlandı, kendi sığınaklarıyla tamamlandı ve Moskova'nın etrafına serpildi. Bununla birlikte, Stalin ayrıca diğer SSCB başkentlerinde daha fazla kardeşin inşasını onayladı. Bu kardeşler bugün Prag, Varşova, Bükreş ve Kiev'de bulunabilir.

Rusya'da Üniversiteler
Moskova Devlet Üniversitesi (MGU). “Yedi Kız Kardeş”ten Biri (1755)

Stalin'in 1953'te ölümünün ardından Nikita Kruşçev, süreci hızlandırmak için binaların “dekoratif ekstralarını” kaybettiğini vurgulayarak, konut yapımını hızlandırmak için inisiyatifler kullandı. Bu, pencereler ve kapılar için açıklıkları olan, önceden imal edilmiş beton bloklarla karakterize edilen seri üretim tasarımına yol açtı. Bu yapılar tamamlandığında, evler için çelik çerçevelere taşındı. Bunlar blok evler olarak biliniyordu. 1960'lara kadar, Pyatietazhki veya Khrushyovki, konut inşaatı tarzına hâkim oldu. Bununla birlikte, verimli ve hızlı bir şekilde inşa edilmiş olmalarına rağmen, sıkıcı Sovyet mimarisinin klişe görüntüsünün ortaya çıkmasına neden olan donuk, tekrarlayan ve “çerez kesici” binalardı.

Rusya Modern Evleri

1970'ler boyunca, mimari giderek özgürleşti ve sahneye çeşitli tasarımlar sızdı. Apartman daireleri, dekoratif unsurları yeniden birleştirdi ve müstakil binalardan ziyade sitelerin parçalarını oluşturmaya başladı.

Modern Rus Mimarisi (1970 – Günümüze)

Mimarlık, yükseklik ve dekorasyon gibi tasarım kısıtlamalarının kaldırıldığı modern Rusya'da gelişti. Bu durum, Rusya'nın iyileşen mali sağlığı ile birleştiğinde, ilk gökdelenlerin inşa edilmesi ve Moskova Uluslararası İş Merkezi'nin inşa edilmesi anlamına geliyordu.

Planlanan Moscow Şehri Rusya
Moscow Şehri (1995'te Başladı, Hala Yapım Aşamasında)

Bazı mimarlar, Moskova'daki Stalinist mimariyi anan Triumph Sarayı gibi önceki tarzlara saygı göstermeyi seçti. Bugün Moskova, eski dünyanın cazibesi ile hareketli, modern şehir manzaralarının muhteşem bir karışımıdır. Ziyaretçilere hem yaz hem de kış aylarında baş döndürücü bir karşılaşma sağlar.

Rusya Rehberi

Yorum yaz...

Teşekkür ederiz. Yorumunuz onaylandıktan sonra yayınlanacaktır.
Üzgünüm. Yorumunuz gönderilemedi. Lütfen tekrar deneyin.
  • (Yayınlanmayacak)